سرگیجه عصبی

سرگیجه عصبی

---

شایع‌ترین اختلالات نورولوژیک :

(سرگیجه با منشأ عصبی – اختلالات تعادلی -اختلالات بینایی نورولوژیک)

سرگیجه یکی از شایع‌ترین دلایل مراجعه بیماران به پزشک متخصص مغز و اعصاب است، اما وقتی منشأ این سرگیجه عصبی باشد، تشخیص و درمان آن نیازمند بررسی‌های دقیق‌تر و مداخلات تخصصی است. سرگیجه عصبی، برخلاف سرگیجه‌های محیطی که معمولاً ناشی از اختلال در گوش داخلی هستند، از مشکلات در سیستم عصبی مرکزی مانند مغز، ساقه مغز یا مخچه ناشی می‌شود. این نوع سرگیجه می‌تواند به‌صورت احساس چرخش، ناپایداری، یا اختلال در تعادل ظاهر شود و گاه با علائمی مانند تاری دید، تهوع، دوبینی یا حتی اختلالات گفتاری همراه باشد.

تشخیص صحیح نوع سرگیجه و افتراق آن از سایر علل، نخستین گام در روند درمان سرگیجه عصبی است. در درمانگاه تخصصی دکتر امین‌زاده در مشهد، با بهره‌گیری از پیشرفته‌ترین روش‌های تصویربرداری، ارزیابی نورولوژیک و درمان‌های نوین مانند تحریک مغناطیسی مغز (rTMS)، امکان بررسی دقیق و درمان مؤثر این اختلال فراهم شده است. در ادامه این مقاله با روش‌های درمانی، دارویی و غیردارویی سرگیجه عصبی آشنا خواهید شد.

---

چرا اختلالات نوروتِکولوژیک اهمیت دارند؟

اختلالات نوروتِکولوژیک حوزه‌ای میان‌رشته‌ای از نورولوژی، گوش وحلق وبینی و چشم‌پزشکی است که بر سرگیجه، عدم تعادل و مشکلات بیناییِ منشأ عصبی تمرکز دارد. بیماران این گروه معمولاً با سرگیجهٔ مداوم، ناپایداری وضعیتی یا دوبینی مراجعه می‌کنند؛ درحالی‌که MRI و آزمایش‌های خونِ روتین پاسخ روشنی نمی‌دهند. هدف این مقاله ارائهٔ راهنمای جامع برای درمان سرگیجه عصبی و دیگر علائم نوروتِکولوژیک است تا هم بیماران و هم پزشکان بدانند چه رویکردهایی مؤثرترند. در ادامه سه زیرشاخهٔ مهم—سرگیجهٔ منشأ عصبی، اختلالات تعادلی و اختلالات بینایی نورولوژیک—را بررسی می‌کنیم.

---

سرگیجه با منشأ عصبی (Central Vertigo)

1-فیزیولوژی سرگیجهٔ مرکزی

سرگیجهٔ مرکزی از اختلال در مسیرهای ساقهٔ مغز، مخچه یا قشر تمپروپریتال ناشی می‌شود. تفاوت آن با سرگیجة محیطی در تظاهرات بالینی—مانند نایستاکموس چندجهتی، همراهی با علامت‌های عصبی کانونی و عدم پاسخ به مانور دیکس–هالپایک—است. درک این فیزیولوژی نخستین گام درمان سرگیجه عصبی است.

2-سکتهٔ ساقهٔ مغز و سرگیجه

انسداد شریان مخچه‌ای خلفی تحتانی (PICA) یا شریان مخچه‌ای قدامی تحتانی (AICA) می‌تواند سرگیجهٔ شدید، دیس‌آرتری و آتاکسی ایجاد کند. تشخیص سریع با MRI DWI و شروع درمان ترومبولیتیک، شانس بهبود و موفقیت درمان سرگیجه عصبی را افزایش می‌دهد.

3-میگرن وستیبولار

حدود ۱٪ جمعیت میگرن وستیبولار دارند. بیماران از سرگیجه‌های اپیزودیک ۵ دقیقه تا ۷۲ ساعته همراه نوروفنوم‌ها شکایت می‌کنند. درمان ترکیبی سرترالین، بتابلوکر و CBT می‌تواند در ۷۰٪ موارد به فروکش حملات و درمان سرگیجه عصبی بیانجامد.

4-اسکلروز چندگانه و سرگیجه

۲۵٪ مبتلایان به ام‌اس درجاتی از سرگیجه دارند. پلاک در ساقهٔ مغز یا مخچه عامل اصلی است. کورتیکواستروئیدپالسی و فیزیوتراپی هدفمند چشم–دست برای درمان سرگیجه عصبی در این بیماران توصیه می‌شود.

5-تومورهای زاویهٔ پل–مخچه

نوروم آکوستیک، مننژیوما و اپاندیموما ممکن است با سرگیجهٔ پیشرونده ظاهر شوند. تصویربرداری MRI با کنتراست و مداخلهٔ جراحی یا گامانایف، بخش جدایی‌ناپذیر درمان سرگیجه عصبی در این گروه است.

6-سرگیجهٔ وابسته به صرع (Epileptic Vertigo)

کانون صرعی در ناحیهٔ تمپورال یا پاریتال می‌تواند ایجاد سرگیجهٔ کوتاه‌مدت کند. EEG و تصویربرداری عملکردی مغز برای تشخیص لازم است. والپروات یا لویتراستام در درمان سرگیجه عصبی ناشی از صرع مؤثرند.

7-دارودرمانی سرگیجهٔ مرکزی

باکلوفن، گاباپنتین و داروهای مهارکنندهٔ کانال کلسیم می‌توانند تونیک عصبی ساقهٔ مغز را متعادل سازند. برنامهٔ داروییِ شخصی‌سازی‌شده نرخ موفقیت درمان سرگیجه عصبی را افزایش می‌دهد.

8-توان‌بخشی وستیبولار پیشرفته

تمرین‌های تطابق چشمی، بازآموزی پاسچر و استفاده از واقعیت مجازی (VR) در توان‌بخشی وستیبولار باعث پلاستیسیتیِ مخچه‌ای می‌شود. این تکنیک‌ها در کنار rTMS بر قشر تمپروپریتال، افق تازه‌ای در درمان سرگیجه عصبی گشوده‌اند.

---

اختلالات تعادلی (Balance Disorders)

۱-آتاکسی مخچه‌ای حاد و تحت‌حاد

پاتولوژی‌های ویروسی، خودایمنی و ارثی مخچه باعث ناپایداری حین راه‌رفتن می‌شود. تزریق IVIG یا پلاسمافرز، همراه فیزیوتراپی، می‌تواند سرعت بهبود و اثربخشی درمان سرگیجه عصبی را در این بیماران افزایش دهد.

2-سندرم فرود پله (Mal de Débarquement)

بیمار پس از سفر دریایی احساس شناوری و تلوتلو می‌کند. درمان نورومدولاسیون غیرتهاجمی و تمرینات تطابق محیطی به کاهش علائم و تقویت درمان سرگیجه عصبی کمک می‌کند.

3-نوروپاتی حسی عمقی

کاهش فیدبک عمقی در دیابت یا شیمی‌درمانی منجر به اختلال تعادل است. کار با سطوح ناپایدار و استفاده از ایمپلنت های حسی کف پا، برنامهٔ نوینی برای درمان سرگیجه عصبی ارائه می‌دهد.

4-اختلال اضطرابیِ تعادلی

اضطراب عملکردی، سرگیجه و عدم تعادل ذهنی ایجاد می‌کند. درمان ترکیبی CBT، داروی ضد اضطراب و ورزش یوگا بر محور بهبود پروپریوسپشن، بخش مهمی از درمان سرگیجه عصبی است.

5-بیماری پارکینسون و فریزینگ

اختلالات وضعیتی و فریزینگ گِیت شایع‌اند. تحریک عمقی مغز (DBS) هستهٔ ساب‌تالامیک و فیزیوتراپی گام‌گذاری لیزری، اثربخشی درمان سرگیجه عصبی را در این بیماران بالا می‌برد.

6-سرگیجهٔ القا شده توسط صفحهٔ‌نمایش (Cyborg Vertigo)

در عصر دیجیتال، استفادهٔ طولانی از واقعیت افزوده ممکن است حس تعادل را برهم زند. پروتکل‌های نوروفیزیولوژیک جدید و آموزش بهداشت تکنولوژی، رکن تازه‌ای در درمان سرگیجه عصبی محسوب می‌شود.

7-ارزیابی سیستم چندحسی تعادل

آزمون‌های SOT و VEMP با ثبت نوسانات پلتفرم و پاسخ دهلیزی، تشخیص افتراقی دقیق می‌دهد. تطبیق نتایج با علائم، نسخهٔ کارآمدتری برای درمان سرگیجه عصبی می‌نویسد.

8-تمرین‌های تقویت Core و تعادل

تمرینات پیلاتس اصلاحی، BOSU و تمرینات یک پایانه، محرک اصلیِ قدرت میان‌تنه هستند. تقویت Core پایداری مرکز ثقل را بالا برده و مسیر درمان سرگیجه عصبی را کوتاه می‌کند.

---

اختلالات بینایی نورولوژیک (Neuro‑Ophthalmic Disorders)

1-نوریت اپتیک

التهاب عصب بینایی با افت ناگهانی دید و درد حین حرکت چشم ظاهر می‌شود. متیل‌پردنیزولون IV و پایش OCT محور طلایی درمان سرگیجه عصبی و بهبود بینایی است.

2-افتالموپلژی بین‌هسته‌ای (INO)

قطع رابط MLF در ساقهٔ مغز باعث دوبینی افقی می‌شود. تشخیص MRI DWI و توان‌بخشی چشمی هماهنگ با rTMS راه نوینی برای درمان سرگیجه عصبیدر این بیماران است.

3-سندرم هورنر مرکزی

پتوز خفیف، میوزیس و آنیدروسیس در ضایعات ساقهٔ مغز دیده می‌شود. تصویربرداری عروق گردن و درمان علت زمینه‌ای، بخشی از بستهٔ جامع درمان سرگیجه عصبی و اختلالات بینایی است.

4-همیانوبی دوقطبی

سکتهٔ لوب اکسیپیتال یا تومور هیپوفیز سبب فقدان میدانی دید می‌شود. توان‌بخشی بینایی و منشور فراکشنال، کیفیت زندگی و برنامهٔ درمان سرگیجه عصبی را ارتقا می‌دهد.

5-میاستنی گراویس چشمی

افتادگی پلک عصرگاهی و دوبینی متناوب نشانهٔ آن است. ترکیب پیرمیدون، IVIG و تزریق بوتاکس، بخش اثربخشی از درمان سرگیجه عصبی و کنترل دوبینی است.

6-سکتهٔ میکرووسکولار عصب ششم

دیابت یا فشارخون بالا با فلج گذرای عصب VI همراه می‌شود. کنترل فاکتورهای متابولیک و فیزیوتراپی چشمی روند درمان سرگیجه عصبی را تسریع می‌کند.

7-پالسی آبتال نوروپاتی

درگیری هم‌زمان عصب II, III, VI در التهاب سارکوئیدیوز نیازمند درمان استروئیدی و سرکوب ایمنی است. پایش ادم دیسک و تصویربرداری، نتایج درمان سرگیجه عصبی را مطمئن‌تر می‌سازد.

8-توان‌بخشی بینایی–دهلیزی

ترکیب تمرینات دنبال‌کردن هدف و تطابق گردن–چشم در بیماران نورو‑افتالمیک، مسیر نورون‌های دهلیزی را اصلاح می‌کند. این برنامهٔ نوین در کلینیک دکتر امین‌زاده، رکن اصلی درمان سرگیجه عصبی و بهبود ثبات تصویر است.

---

درمان سرگیجه عصبی: رویکردی نورولوژیک و روان‌پزشکی به یک اختلال چندعاملی

سرگیجه عصبی (Psychogenic Dizziness یا Functional Dizziness) یک حالت پیچیده و چندوجهی است که اغلب در غیاب آسیب ساختاری مشخص در سیستم دهلیزی یا مغز رخ می‌دهد و منشأ آن معمولاً اختلالات روان‌شناختی مانند اضطراب فراگیر، اختلال اضطراب سلامت، حملات پانیک یا اختلالات تطابقی است. این نوع سرگیجه ممکن است با احساس عدم تعادل، سبکی سر، حالت شناور بودن یا «احساس غیرواقعی» همراه باشد که معمولاً در شرایط استرس‌زا تشدید می‌شود و با معاینه نورولوژیک طبیعی و تست‌های وستیبولار نرمال مشخص می‌گردد.

از نظر پاتوفیزیولوژیک، فرض بر این است که اختلال در یکپارچگی سیستم‌های وستیبولار، بینایی و حس عمقی (proprioception) در مغز همراه با بیش‌فعالی محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (HPA axis) و افزایش پاسخ‌های خودکار به استرس روانی، زمینه‌ساز تجربه‌ی سرگیجه‌ی عملکردی می‌شود. همچنین مطالعات fMRI تغییراتی در قشر جزیره‌ای (insula) و نواحی پیش‌پیشانی (prefrontal cortex) در بیماران با سرگیجه‌ی روان‌زاد گزارش کرده‌اند.

درمان این اختلال نیازمند رویکردی چندرشته‌ای است که شامل روان‌درمانی شناختی-رفتاری (CBT)، آموزش نوروفیزیولوژیک بیمار، درمان‌های دارویی ضداضطراب (مانند SSRIها)، و در موارد خاص، توان‌بخشی وستیبولار هدفمند می‌شود. آموزش به بیمار در جهت شناخت ماهیت غیرخطرناک علائم و شکستن چرخه‌ی ترس و اجتناب، سنگ‌بنای درمان موفق است. در صورت وجود افسردگی یا اختلالات همراه روان‌پزشکی، مداخلات دارویی و روان‌درمانی تخصصی ضرورت دارد.

درمان سرگیجه عصبی مستلزم درک عمیق از تعامل مغز، ذهن و بدن است؛ از این رو، همکاری میان متخصص مغز و اعصاب، روان‌پزشک و روان‌شناس بالینی، نقشی کلیدی در پیش‌آگهی مطلوب بیماران ایفا می‌کند.

---

آیا درمان اختلالات نوروتکولوژیک با تحریک مغناطیسی مکرر مغز (rTMS) امکان‌پذیر است؟

اختلالات نوروتکولوژیک مانند سرگیجه با منشأ عصبی، اختلالات تعادلی، و اختلالات بینایی نورولوژیک، از جمله مشکلات شایعی هستند که کیفیت زندگی بیماران را به‌طور چشمگیری تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. یکی از روش‌های نوین و امیدوارکننده برای مدیریت و درمان این دسته از اختلالات، درمان با rTMS یا تحریک مغناطیسی مکرر مغز است.

تحریک مغناطیسی مکرر (rTMS) با استفاده از پالس‌های مغناطیسی هدفمند، نواحی خاصی از مغز را که در ایجاد علائم نورولوژیک نقش دارند، تحریک یا مهار می‌کند. در مواردی مانند سرگیجه مرکزی یا اختلالات تعادلی ناشی از آسیب به مخچه یا ساقه مغز، درمان با rTMS می‌تواند به بهبود عملکرد عصبی، بازآموزی تعادل، و کاهش علائم کمک کند. همچنین در شرایطی مانند نوریت اپتیک یا افتالموپلژی، که نواحی بینایی درگیر هستند، مطالعاتی نشان داده‌اند که تحریک نواحی بینایی قشر مغز می‌تواند منجر به بهبود درک بینایی یا کاهش اختلالات حسی شود.

درمان با rTMS یک روش غیرتهاجمی، ایمن و بدون نیاز به بیهوشی است که با برنامه‌ریزی دقیق و براساس ارزیابی نورولوژیک، به‌صورت فردمحور انجام می‌شود. این روش به‌ویژه برای بیمارانی که به درمان‌های دارویی پاسخ مناسبی نداده‌اند، یک گزینه درمانی کارآمد محسوب می‌شود.

در درمانگاه تخصصی مغز و اعصاب دکتر امین‌زاده در مشهد، امکان انجام دقیق و تخصصی درمان با rTMS تحت نظر متخصص مغز و اعصاب وجود دارد. اگر از اختلالات نوروتکولوژیک رنج می‌برید، این روش می‌تواند مسیر جدیدی در بهبود علائم شما باشد.

---

درمان اختلالات بینایی نورولوژیک | بررسی تخصصی

اختلالات بینایی نورولوژیک (Neuro-ophthalmic disorders) به گروهی از اختلالات اطلاق می‌شود که در اثر آسیب یا اختلال عملکرد در مسیرهای عصبی مسئول بینایی و حرکات چشمی ایجاد می‌شوند. این اختلالات می‌توانند ناشی از بیماری‌های مغز، ساقه مغز، اعصاب بینایی، عصب سوم، چهارم و ششم مغزی یا حتی ساختارهای مغزی عمقی باشند. از مهم‌ترین این اختلالات می‌توان به نوریت اپتیک (optic neuritis)، آتروفی عصب بینایی، فلج عصب چشمی، ناهماهنگی چشمی (دیپلوپی)، ناستاگموس، و سندرم‌های ساقه مغز اشاره کرد.

تشخیص دقیق این اختلالات نیازمند بررسی‌های دقیق نورولوژیک، تصویربرداری مغزی (MRI با کنتراست)، بررسی میدان بینایی، OCT (توموگرافی انسجام نوری) و گاهی آزمایش‌های الکتروفیزیولوژیک مانند VEP (پتانسیل برانگیخته بینایی) است. درمان این اختلالات وابسته به علت زمینه‌ای است. در موارد التهابی مانند نوریت اپتیک، درمان با کورتیکواستروئیدهای سیستمیک (مانند متیل‌پردنیزولون IV) در مراحل اولیه می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی در بهبود دید داشته باشد. در موارد ایسکمیک، درمان عوامل خطر قلبی-عروقی اولویت دارد.

در فلج‌های چشمی ناشی از ضایعات عصب جمجمه‌ای، درمان حمایتی (مانند عینک منشوری) و پیگیری ترمیم عصب در اولویت است. همچنین در برخی بیماران، درمان‌های توان‌بخشی مانند تحریکات نوری، تمرینات هماهنگی چشم، یا کاردرمانی شناختی نقش کمکی دارند.

درمان کمکی با تحریک مغناطیسی مکرر مغز (rTMS) در اختلالات بینایی نورولوژیک

تحریک مغناطیسی مکرر مغز (rTMS) به عنوان یک روش غیرتهاجمی و نوین، پتانسیل بالایی در درمان اختلالات بینایی ناشی از آسیب‌های عصبی دارد. مطالعات اخیر نشان داده‌اند که تحریک نواحی بینایی در کورتکس پس‌سری می‌تواند به بهبود عملکرد بینایی در بیماران مبتلا به نوریت اپتیک یا آتروفی عصب بینایی کمک کند. همچنین در موارد ناستاگموس یا دیپلوپی مرکزی، استفاده از پروتکل‌های خاص rTMS می‌تواند با تعدیل فعالیت نورونی و بازتنظیم مدارهای عصبی مختل، کیفیت بینایی را ارتقا دهد. این رویکرد هنوز در حال پژوهش است، اما نتایج اولیه بسیار امیدوارکننده هستند.

---

درمان اختلالات تعادلی

اختلالات تعادلی یکی از شایع‌ترین مشکلات نورولوژیکی است که می‌تواند زندگی روزمره بیماران را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. این اختلالات ممکن است با علائمی مانند سرگیجه، احساس چرخش، عدم ثبات هنگام راه رفتن، تاری دید هنگام حرکت و احساس سبکی سر همراه باشند. علت این اختلالات می‌تواند مربوط به سیستم وستیبولار (تعادل گوش داخلی)، مغز (مخچه، ساقه مغز)، یا اختلالات روان‌تنی باشد.

در درمانگاه تخصصی مغز و اعصاب و روان دکتر امین‌زاده، تشخیص دقیق علت اختلال تعادل با بهره‌گیری از نوار تعادل (VNG)، نوار مغزی (EEG)، MRI، و ارزیابی‌های شناختی و عصبی انجام می‌شود. سپس، بر اساس تشخیص، درمان مناسب برای بیمار طراحی می‌شود.

روش‌های درمان شامل:

• توانبخشی وستیبولار (Vestibular Rehabilitation Therapy)

• فیزیوتراپی تعادلی و تمرینات تقویتی عضلات

• دارودرمانی برای کاهش سرگیجه و اضطراب همراه

• روان‌درمانی در صورت وجود عوامل روان‌تنی یا اضطراب

• تحریک مغناطیسی مغز (rTMS) برای بازتنظیم عملکرد نواحی تعادلی مغز

توانبخشی وستیبولار شامل مجموعه‌ای از تمرینات خاص است که به بهبود تطابق مغز با ورودی‌های حسی کمک می‌کند. این تمرینات تحت نظر متخصصین ما طراحی شده و برای هر بیمار شخصی‌سازی می‌شود.

هدف ما بازگرداندن تعادل، کاهش خطر افتادن، و ارتقای کیفیت زندگی بیماران است. با درمان‌های نوین و تیم متخصص، گامی مؤثر در درمان اختلالات تعادلی برداشته‌ایم.

درمان اختلال تعادل با rTMS

تحریک مغناطیسی مکرر مغز (rTMS) روشی غیرتهاجمی و نوین برای درمان اختلالات تعادلی است، به‌ویژه در مواردی که منشأ عصبی دارند. در این روش، با تحریک نواحی خاصی از قشر مغز که در تنظیم تعادل نقش دارند (مانند مخچه و قشر حرکتی)، ارتباط‌های عصبی بهبود یافته و هماهنگی مغز با سیستم وستیبولار تقویت می‌شود. این درمان بدون درد، ایمن و در چندین جلسه انجام می‌شود و می‌تواند در کنار توانبخشی، نتایج چشمگیری در کاهش سرگیجه، بهبود ثبات بدنی و کیفیت زندگی ایجاد کند.

---

🔬 پیشنهاد برای پژوهش‌های آینده

با وجود پیشرفت‌های قابل‌توجه در فهم پاتوفیزیولوژی سرگیجه عصبی، بسیاری از جنبه‌های نوروبیولوژیک آن همچنان مبهم باقی مانده‌اند. یکی از زمینه‌های مهم برای پژوهش‌های آینده، بررسی دقیق‌تر ارتباط بین شبکه‌های عملکردی مغز (مانند DMN و SN) با ادراک سرگیجه در افراد مبتلا به اختلالات اضطرابی است. همچنین مطالعات طولی مبتنی بر fMRI برای بررسی تأثیر درمان‌های غیرتهاجمی مانند تحریک مغناطیسی مغز (rTMS) یا نوروفیدبک بر ساختار و عملکرد قشر پیش‌پیشانی در این بیماران بسیار حیاتی است.

از سوی دیگر، توسعه ابزارهای تشخیصی مبتنی بر هوش مصنوعی برای تمایز دقیق بین سرگیجه ارگانیک و روان‌زاد می‌تواند نقطه‌عطفی در بهبود تشخیص و درمان باشد. همچنین پژوهش در مورد شاخص‌های زیستی (biomarkers) نوروفیزیولوژیک برای پایش روند بهبود و پیش‌بینی پاسخ درمانی، از نیازهای اساسی این حوزه است. رویکردهای بین‌رشته‌ای ترکیبی شامل نورولوژی، روان‌پزشکی، علوم اعصاب شناختی و مهندسی پزشکی می‌توانند افق‌های نوینی را برای درمان مؤثرتر بیماران با سرگیجه عصبی بگشایند.

 

---

📚 منابع و لینک‌های معتبر

برای درک عمیق‌تر و به‌روز از درمان سرگیجه عصبی و اختلالات نوروتولوژیک، پیشنهاد می‌شود به منابع علمی زیر مراجعه شود:

1. UpToDate – Functional (Psychogenic) Dizziness
   https://www.uptodate.com
2. National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS)
   https://www.ninds.nih.gov
3. PubMed Database – جستجوی مقالات تخصصی با کلیدواژه functional dizziness یا psychogenic vertigo
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
4. Vestibular Disorders Association (VeDA)
   https://vestibular.org
5. American Academy of Neurology (AAN)
   https://www.aan.com

---

❓ ۱۵ سؤال رایج درباره اختلالات نوروتولوژیک و سرگیجه عصبی

1. سـؤال	پاسخ
   ۱. آیا سرگیجه عصبی با مشکلات گوش داخلی تفاوت دارد؟	بله؛ سرگیجه عصبی (Functional / Psychogenic) ریشه در سیستم عصبی مرکزی و عوامل روان‌شناختی دارد، در حالی که سرگیجه محیطی ناشی از اختلالات لابیرنت یا مجاری نیم‌دایره‌ای گوش داخلی است. یافته‌های معاینه دهلیزی و MRI در سرگیجه عصبی معمولاً طبیعی‌اند.
   ۲. آیا سرگیجه عصبی «واقعی» است یا صرفاً روانی؟	این سرگیجه کاملاً واقعی است؛ مغز تغییرات ادراکی و حسی را تجربه می‌کند، اما علت آن اختلال عملکرد شبکه‌های مغزی-روانی است، نه ضایعهٔ ساختاری. درمان هم ترکیبی از نورولوژی و روان‌درمانی است.
   ۳. چه تست‌هایی برای تشخیص لازم است؟	شرح حال دقیق، معاینه نورولوژیک، تست‌های وستیبولار (VNG یا VHIT)، آزمایش‌های تعادل (SOT)، MRI مغز با DWI و در صورت لزوم EEG برای排除 ضایعات ارگانیک انجام می‌شود.
   ۴. آیا MRI در تشخیص کمک می‌کند؟	MRI برای رد تومور، سکته ساقه مغز یا پلاک ام‌اس ضروری است. در سرگیجه عصبی، MRI معمولاً طبیعی است و همین طبیعی‌بودن به تشخیص کمک می‌کند.
   ۵. ارتباط اضطراب با سرگیجه چگونه است؟	اضطراب و فعال‌شدن محور HPA موجب افزایش برون‌ده سمپاتیک و اختلال در یکپارچگی حس وستیبولار، بینایی و عمقی می‌شود؛ این عدم هم‌زمانی به احساس چرخش یا ناپایداری منجر می‌گردد.
   ۶. آیا داروهای ضداضطراب مؤثرند؟	SSRIها یا SNRIها با کاهش بیش‌فعالی لیمبیک و بهبود تنظیم هیجانی، در بسیاری از بیماران شدت و فراوانی سرگیجه عصبی را کاهش می‌دهند؛ تجویز باید زیر نظر متخصص باشد.
   ۷. نقش فیزیوتراپی و توان‌بخشی دهلیزی چیست؟	تمرینات تطابق چشمی، تمرین گام‌گذاری و بازآموزی پُستچر سبب تعدیل پلاستیسیتی مخچه‌ای و هماهنگی سه‌گانه حسی (بینایی، عمقی، وستیبولار) می‌شود و جزء لاینفک درمان است.
   ۸. آیا rTMS برای این نوع سرگیجه مفید است؟	شواهد نشان می‌دهد تحریک مغناطیسی کم‌فرکانس بر قشر تمپروپریتال راست یا PFC می‌تواند مدارهای پردازش تعادل را تنظیم و سطوح اضطراب را پایین بیاورد؛ در بیماران مقاوم گزینه‌ای ایمن و غیرتهاجمی است.
   ۹. سرگیجه عصبی چقدر طول می‌کشد؟	بدون درمان، علائم ممکن است مزمن شود؛ با مداخلهٔ چندوجهی (CBT + توان‌بخشی + دارو)، ۶۰‑۸۰٪ بیماران طی ۳–۶ ماه به‌طور قابل‌توجهی بهبود می‌یابند.
   ۱۰. آیا امکان درمان کامل وجود دارد؟	در اغلب موارد بله؛ وقتی عوامل روانی مدیریت و شبکه‌های حسی دوباره همگام شوند، بیمار می‌تواند زندگی عادی داشته باشد. پایش دوره‌ای مانع عود می‌شود.
   ۱۱. تفاوت سرگیجه با عدم تعادل چیست؟	سرگیجه احساس چرخش یا حرکت کاذب محیط است؛ عدم تعادل حس ناپایداری یا تلوتلو بدون احساس چرخش است. هر دو می‌توانند در سرگیجه عصبی هم‌زمان وجود داشته باشند.
   ۱۲. آیا سرگیجه عصبی در خواب هم رخ می‌دهد؟	بیشتر حملات هنگام بیداری است؛ با این‌حال کابوس یا بیداری‌های اضطرابی می‌تواند حین نیمه‌خواب احساس شناوری ایجاد کند. بررسی اختلالات خواب پیشنهاد می‌شود.
   ۱۳. تغذیه یا کمبود ویتامین چه نقشی دارد؟	کمبود B₁₂، ویتامین D یا آهن ممکن است تحمل استرس عصبی را پایین آورد. رژیم مدیترانه‌ای و مکمل‌های هدفمند در کنار درمان اصلی توصیه می‌شود.
   ۱۴. آیا ممکن است با افسردگی اشتباه گرفته شود؟	بله؛ افسردگی می‌تواند علائم مشابه (سبکی سر، خستگی) ایجاد کند. ارزیابی روان‌پزشکی و پرسش‌نامه‌های استاندارد (PHQ‑9, HADS) به افتراق کمک می‌کند.
   ۱۵. چگونه از بازگشت علائم جلوگیری کنیم؟	ادامهٔ تمرینات تعادلی، مدیریت استرس، خواب کافی و مراجعهٔ پیگیر به متخصص برای تنظیم دارو یا جلسات CBT بهترین راه پیشگیری از عود است.

---

نتیجه گیری

اختلالات نوروتِکولوژیک پیچیده‌اند، اما تشخیص دقیق و رویکرد چندوجهی می‌تواند کیفیت زندگی بیماران را متحول کند. از سکتهٔ ساقهٔ مغز تا نوریت اپتیک، همه به برنامه‌ای نیاز دارند که دارودرمانی، نورومدولاسیون، توان‌بخشی چندحسی و اصلاح سبک زندگی را یکپارچه کند. درمان سرگیجه عصبی تنها با تکیه بر تجهیزات پیشرفته و تیم تخصصی امکان‌پذیر است—دقیقاً همان چیزی که در درمانگاه تخصصی مغز و اعصاب دکتر امین‌زاده فراهم شده است.

🎯“مغز را بهتر بشناسیم، تا تعادل و آرامش را بازیابیم.”

👥 اگر شما یا عزیزتان با سرگیجه، عدم تعادل یا دوبینی روبه‌رو هستید، همین امروز برای مشاورهٔ تخصصی و ارزیابی جامع اقدام کنید. مسیر سلامت از قدمی آغاز می‌شود که اکنون برمی‌دارید.

📞 همین امروز با کلینیک دکتر امین‌زاده تماس بگیرید
🧠 مشاوره تخصصی و تست‌های حافظه انجام دهید
🔬 ببینید آیا rTMS برای شما یا عزیزتان مناسب است یا خیر

✨ مشاوره تخصصی و نوبت‌گیری آسان
📍 آدرس: مشهد، احمدآباد، نبش قائم 17
📱 تلفن نوبت‌دهی: 05138411155
🌐 وب‌سایت: درمانگاه تخصصی مغز و اعصاب و روان دکتر امین زاده

🎯ما در کنار شما هستیم تا بدون درد، زندگی را دوباره تجربه کنید.

💡 برای ارزیابی تخصصی ، همین حالا با درمانگاه تخصصی مغز و اعصاب و روان دکتر امین‌زاده در مشهد نوبت یا تماس بگیرید.

آینده‌ی سلامت روان شما از همین امروز شروع می‌شود. در مسیر بهبود حرکت، همراه شما هستیم.